Pagina 3: Toespraak Nationale Herdenking 4 mei 2019

Geachte aanwezigen,

Op dit moment komen in heel Nederland mensen bijeen om deel te nemen aan de Nationale Herdenking, ook hier in Hoofdplaat herdenken wij onze oorlogsslachtoffers: burgers en militairen, die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld, zijn omgekomen of vermoord; en daarna in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.

In 2019 en 2020 herdenken we het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden: van september tot november de bevrijding van het zuiden van Nederland. In januari de slachtoffers van de Jodenvervolging, dit naar aanleiding van de bevrijding van Auschwitz in januari 1945. In mei de bevrijding van heel ons land, op 5 mei. In augustus het einde van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar na de capitulatie van Japan.

En tot slot in oktober de oprichting van de Verenigde Naties en het begin van de internationale samenwerking.

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft ervoor gekozen om deze 75-jarige herdenking in Zeeuws-Vlaanderen te laten plaatsvinden, waarbij vooral de Slag om de Schelde in beeld zal zijn. Voor onze regio is dit van groot belang gezien de vele slachtoffers die in onze gemeente zijn gevallen. Samen vieren we dat we 75 jaar in vrijheid leven. We vieren de vrijheid, maar wel sober en plechtig. Misschien in onze streek nog wel anders dan elders in Nederland.

De bevrijding ging hier gepaard met veel geweld, veel leed, veel slachtoffers en veel verwoestingen. Natuurlijk: iedereen waardeerde het overwinnen van een racistisch en moordzuchtig regime en het herwinnen van de vrijheid. Maar wel op een ernstige, bedrukte manier. Geen feestende menigten, maar vooral verdriet over de vele doden en gewonden, over familieleden, kennissen, stads- en dorpsgenoten, over de vernietiging van huis, haard en omgeving en over de sombere vooruitzichten en een lange periode van wederopbouw. Levens die nooit meer hetzelfde zouden zijn.

Dat andere karakter van de bevrijding van ons gebied is gehandhaafd gebleven. Tot vandaag, en dus ook in deze herdenking. De herdenkingen staan nog steeds in het teken van de slachtoffers van destijds.

Maar er is een blijvende waardering bijgekomen voor het belang en de betekenis van onze vrijheid. Die dubbele strekking van de herdenkingen geeft het extra inhoud en gewicht.

Binnen de grenzen van de wet kunnen we zelf bepalen wat we doen, wat
we zeggen en waar we in geloven. Toch zorgen de dreiging van terreur en berichten over chaos en wreedheden in de wereld ervoor dat we onze vrijheid meer gaan koesteren. Zelfs 75 jaar na de Tweede Wereldoorlog is vrijheid nog steeds kwetsbaar en vraagt het inzet van iedereen. Want samen zijn we verantwoordelijk voor onze vrijheid.

Het jaarthema van 2019 luidt ‘In vrijheid kiezen’. Dit thema sluit aan bij de viering van ‘100 jaar algemeen kiesrecht’. We staan stil bij de waarde van onze vrije, democratische rechtsstaat, waarbij ieders stem even zwaar meetelt en zijn ons bewust van de strijd die ervoor is gevoerd. Het algemeen kiesrecht kent een bijzondere geschiedenis en is nog altijd in beweging. Democratie staat of valt met hoe wij als mensen handelen. Samen zijn we verantwoordelijk om dit te beschermen en te koesteren.

Het thema sluit ook aan bij onze vrijheid van meningsuiting. We leven in een vrij land, mogen over alles en iedereen een mening vormen. Leven in vrijheid lijkt voor velen heel vanzelfsprekend. Alsof het altijd zo geweest is en alsof het altijd zo zal blijven. Maar vrijheid is juist niet vanzelfsprekend. Het is erg kwetsbaar en daarom is een herdenking, zoals vanavond, zo belangrijk. Ze maakt ons weer eens bewust dat vrijheid steeds verdedigd moet worden tegen bedreigingen. In een oorlogssituatie zoals 75 jaar geleden, maar ook nu, dagdagelijks, tegen minder evidente, sluipende gevaren van dreigende onvrijheid. Door mensen tegen elkaar uit te spelen, verschillen te benadrukken, intimidatie, pesten, machtspelletjes, ongelijkheid of minachting. Ook dat zijn bedreigingen voor onze vrijheid.

We zijn hier vanavond bij elkaar gekomen om stil te staan bij de slachtoffers die hier en in de rest van de gemeente Sluis zijn omgekomen.

Door het delen van persoonlijke verhalen, houden we de herinnering levend, ook voor nieuwe generaties. Ze brengen de essentie van het leven heel dichtbij. En ze doen ons beseffen hoe het is om in veiligheid en vrijheid te mogen leven.

Wat betekent ‘in vrijheid kiezen’ voor u? Laten we daar over nadenken en ieder jaar de vele slachtoffers, soldaten, verzetslieden en burgers blijven herdenken die hun leven voor onze vrijheid hebben gegeven.

 Onze vrijheid moeten we koesteren.